Սևծովյան ավազանի երկրների անդրսահմանային համագործակցության ծրագիրը Հայաստանի մասնակցությամբ իրականացվող կարևոր տարածաշրջանային համագործակցության նախաձեռնություններից է, որի նպատակն է խթանել Սևծովյան տարածաշրջանի երկրների միջև գործընկերությունը, աջակցել տնտեսական և սոցիալական զարգացմանը, նորարարությանը, շրջակա միջավայրի պահպանությանը և մարդկանց միջև կապերի ամրապնդմանը։ Ծրագիրը միավորում է պետական մարմիններին, տեղական ինքնակառավարման կառույցներին, քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններին, կրթական ու գիտական հաստատություններին, ինչպես նաև բիզնեսի ներկայացուցիչներին՝ ընդհանուր խնդիրների շուրջ համատեղ լուծումներ ձևավորելու նպատակով։

Ծրագրի առաջին փուլը մեկնարկել է 2007 թվականին՝ որպես Black Sea Basin Joint Operational Programme 2007–2013։ Այնուհետև համագործակցությունը շարունակվել է ENI CBC Black Sea Basin 2014–2020 ձևաչափով, իսկ ներկայումս իրականացվում է Interreg NEXT Black Sea Basin 2021–2027 ծրագրի շրջանակում։ Ծրագրի հիմնական տրամաբանությունը տարիների ընթացքում պահպանվել է՝ նպաստել Սևծովյան ավազանի տարածաշրջանների միջև երկարաժամկետ կապերի ձևավորմանը, համատեղ զարգացմանը և ընդհանուր մարտահրավերներին համակարգված արձագանքմանը։

Ծրագրի ընդհանուր նպատակը Սևծովյան ավազանի տարածաշրջաններում ավելի ամուր, ներառական և կայուն տնտեսական ու սոցիալական զարգացման խթանումն է։ Այն ուղղված է տարածաշրջանային համագործակցության խորացմանը, տեղական կարողությունների զարգացմանը, բնապահպանական խնդիրների համատեղ լուծմանը, նորարարական մոտեցումների առաջմղմանը և բնակչության բարեկեցության բարձրացմանը։

Ծրագրի մասնակից երկրներն են՝ Բուլղարիան, Հունաստանը, Ռումինիան, Հայաստանը, Վրաստանը, Մոլդովան, Ուկրաինան և Թուրքիան։ Հայաստանն այս ծրագրում հանդիսանում է իրավունակ երկիր իր ամբողջ տարածքով, ինչը հնարավորություն է տալիս Հայաստանի տարբեր կազմակերպություններին և հաստատություններին ներգրավվել ծրագրի շրջանակում ֆինանսավորվող նախաձեռնություններում։ Ծրագրի շահառու կարող են հանդիսանալ ազգային, տարածքային և տեղական հանրային իշխանության մարմինները, քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները, առևտրային պալատները, ակադեմիական և կրթական հաստատությունները, ինչպես նաև համապատասխան այլ կառույցներ։

Հայաստանը ծրագրին մասնակցում է 2007 թվականից։ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության հրապարակած տեղեկատվության համաձայն՝ 2007–2013թթ. ծրագրային շրջափուլում հայկական շահառուների մասնակցությամբ իրականացվել է 22 ծրագիր։ Այս փուլում Հայաստանի մասնակցությունը նպաստել է միջազգային գործընկերային կապերի ընդլայնմանը, ինստիտուցիոնալ համագործակցության ամրապնդմանը, ինչպես նաև տեղական ու տարածաշրջանային զարգացման նոր նախաձեռնությունների ձևավորմանը։

2007–2013թթ. շրջափուլի ընթացքում ՀՀ շահառուների մասնակցությամբ իրականացված ծրագրերը

1. Թափոնների կառավարման նորարարական փորձի ներածություն Վրաստանի, Մոլդովայի և Հայաստանի ընտրված քաղաքներում

2. Հանրային ոլորտի կատարելություն

3. Բնական կեղտաջրերի մաքրման համակարգերին օժանդակող սևծովյան ցանց 

4. Սևծովյան շենքերի և կառույցների էներգետիկ արդյունավետության պլան

5. Մետաքսի ճանապարհի սևծովյան միջանցք

6. Տեղական/տարածաշրջանային տնտեսական զարգացման ցանցը` որպես ընդլայնված մրցունակության որոշիչ լծակ սևծովյան ավազանի տարածաշրջանում

7. Տարածաշրջանային գործարար-ինկուբատորային ցանց (Black Sea BI-Net)

8. Սևծովյան ափամերձ տարածաշրջանի մոնիտորինգ և բնապահպանական խնդիրներ, և դրանց լուծման տարբերակներ

9. Ագրո-զբոսաշրջության որակի հավաստման համակարգ

10. Մշակույթի փոխանակման հարթակ 

11. Սևծովյան ավազանի տարածաշրջանի զբոսաշրջության ուղիները

12. Տարածաշրջանային փոխկապվածության և համագործակցության երիտասարդական գործողություն 

13.Սևծովյան ավազանի տարածաշրջանի նորարարական գյուղական զբոսաշրջության խթանում

14. Ֆերմերներին հետազոտող խմբի լիազորությունների բաշխում գյուղատնտեսական և շրջական միջավայրի պահպանության կայուն և էկոլոգիական շահագործման համար

15. Կեղտաջրերի մաքրման և դրանց արդյունավետության բարձրացման շարունակական բարելավվող ռազմավարություն սևծովյան ափամերձ երկրների համար

16. Անտառային հրդեհները ճնշելու նպատակով հոսքային ջրերի օգտագործումը նորագույն տեխնոլոգիաների օժանդակությամբ

17. Սևծովյան ավազանի հյուսիս-արևմտյան շրջանների շրջակա միջավայրի պահպանության վերլուծության նորարարական գործիքներ

18. Քաղաքացիների ներգրավվածությունը տեղական զարգացման քաղաքականությունների առաջնահերթությունների նախագծմանն ու իրականացմանը

19. Սևծովյան առևտրային ցանց

20. Սևծովյան տարածաշրջանի արդյունաբերական զարգացումները - Հունաստանի, Ռումինիայի և Հայաստանի օրինակները

21. Սևծովյան մշակութային շարժապատկերների ծրագիր. սևծովյան ավազանում ստեղծագործական նպատակակետին հասնելու համար ընդհանուր մշակութային առանձնահատկությունները կենտրոնացնելու փորձնական մոդել

22.  Ինտեգրված քաղաքաշինության կարողություն

Interreg NEXT Black Sea Basin 2021–2027

Ներկայումս Սևծովյան ավազանի երկրների համագործակցությունը շարունակվում է Interreg NEXT Black Sea Basin 2021–2027 ծրագրի շրջանակում, որը միտված է ոչ միայն նախորդ փուլերում ձևավորված համագործակցության շարունակականությանը, այլև դրա խորացմանը և նոր ուղղություններով ընդլայնմանը։ Ծրագիրը կառուցված է այն տրամաբանությամբ, որ Սևծովյան տարածաշրջանի երկրները համատեղ արձագանքեն այնպիսի խնդիրների, որոնք ունեն ընդհանուր բնույթ և դուրս են մեկ երկրի սահմաններից՝ ներառյալ նորարարության զարգացումը, կլիմայական ու բնապահպանական մարտահրավերները, բնական ռեսուրսների պահպանումը և մարդկանց միջև փոխգործակցության ամրապնդումը։

2021–2027 ծրագրային շրջափուլում համագործակցությունը կառուցված է երեք հիմնական առաջնահերթությունների շուրջ՝ Blue and Smart Region, Clean and Green Region, և Competent and Resilient Region։ Դրանց շրջանակում ծրագիրն աջակցում է չորս հիմնական հատուկ նպատակների իրականացմանը՝

• հետազոտական և նորարարական կարողությունների զարգացում և ընդլայնում,
• կլիմայի փոփոխությանը հարմարվողականության և աղետների ռիսկի կանխարգելման խթանում,
• բնության, կենսաբազմազանության և կանաչ ենթակառուցվածքների պաշտպանություն ու պահպանում,
• փոխվստահության ամրապնդում՝ հատկապես մարդկանց միջև անմիջական կապերի և համագործակցության խրախուսման միջոցով։

Այս նոր շրջափուլը արդյունքահեն մոտեցում ունի և խրախուսում է այնպիսի նախագծեր, որոնք իրական ազդեցություն են ունենում տարածաշրջանի վրա՝ կարողությունների զարգացման, փորձի փոխանակման, նոր գործընկերությունների ձևավորման և համատեղ լուծումների մշակման առումով։ Հայաստանի համար ծրագիրը շարունակում է մնալ կարևոր հարթակ՝ միջազգային համագործակցության խորացման, նորարարական և կանաչ օրակարգերում ներգրավվածության, ինչպես նաև տարածաշրջանային կապերի ընդլայնման տեսանկյունից։

Լրացուցիչ տեղեկատվություն

Սևծովյան ավազանի երկրների անդրսահմանային համագործակցության ծրագիր